pokaż na mapie pomniejsz mapę pełny ekran > <
rozszerz mapę >

Skrzydła Brata Cypriana – Trzy Korony, Morskie Oko

Punkt na szlaku: W kręgu mitów i legend

Brat Cyprian jest postacią nieodłącznie związaną z Pieninami. Chociaż urodził się w 1724 r. w Polkowicach na terenie dzisiejszego województwa dolnośląskiego, znaczącą część swojego życia spędził w Pieninach. W rzeczywistości miał na imię Marcin. Przybył do Czerwonego Klasztoru w 1756 r., gdzie przyjął zakonne imię Cyprian. czytaj więcej

Brat Cyprian jest postacią nieodłącznie związaną z Pieninami. Chociaż urodził się w 1724 r. w Polkowicach na terenie dzisiejszego województwa dolnośląskiego, znaczącą część swojego życia spędził w Pieninach. W rzeczywistości miał na imię Marcin. Przybył do Czerwonego Klasztoru w 1756 r., gdzie przyjął zakonne imię Cyprian. Był jednym z najbardziej znanych mnichów z zakonu kamedułów z Czerwonego Klasztoru, gdzie pełnił obowiązki lekarza, cyrulika i aptekarza. Z zamiłowania uprawiał zioła w przyklasztornych ogrodach. Oddając się pasji kolekcjonowania roślin, miał okazję dobrze poznać tereny Tatr oraz Pienin.

Mnich Cyprian wpisał się w karty historii tego regionu swoimi dokonaniami z zakresu zielarstwa oraz botaniki. Był twórcą jednego z najstarszego zielnika, w którym skatalogował w latach 1765-1767 ponad 280 gatunków górskich roślin rosnących w Pieninach oraz Tatrach, opatrując je opisami w języku łacińskim, greckim, niemiecki i polskim. W późniejszych latach zielnik ten został przekazany do Muzeum Karpackiego w Popradzie, następnie był własnością Muzeum TANAP-u w Tatrzańskiej Łomnicy. Obecnie znajduje się w Muzeum Narodowym w Bratysławie. W zielniku tym znalazły się różnorodne gatunki roślin włącznie z kilkoma endemitami – gatunkami niespotykanymi niegdzie poza Pieninami. Wśród nich są takie rośliny jak: jałowiec Sawina oraz mniszek pieniński. Ten ostatni jest namacalną pamiątką działalności mnicha, bowiem występuje tutaj po dziś dzień. Kolejną jest Czerwony Klasztor, w którym mnich mieszkał i zmarł w 1755 r. Znajduje się po prawej stronie rzeki Dunajec, w okolicach wybudowanej w 2006 r. ponad 100-metrowej pieszej kładki, która łączy stronę polską i Sromowce Niżne ze słowacką z Czerwonym Klasztorem. Istnieje powszechne przeświadczenie, iż nazwa klasztoru pochodzi od czerwonego koloru dachówek. W rzeczywistości nawiązuje do czerwonego koloru ceglanych ścian budynków klasztoru, który miały, zanim zostały pokryte tynkiem.

Postać brata Cypriana wpisała się również w lokalną kulturę ludową tego regionu. Jedna z najpopularniejszych legend[1] pienińskich ukazuje mnicha jako bohatera rodem z Grecji – Ikara. Brat Cyprian miał wstąpić w poczet zamieszkujących pustelnie mnichów Czerwonego Klasztoru. Gdy opat się o tym dowiedział, opanował go paniczny strach. Wiadomo było, iż sławny zakonnik bardziej niż modłami interesował się zielarstwem i mechaniką. W nauce często wprawiał współbraci w zakłopotanie swoimi dziwacznymi eksperymentami. Opat nie pomylił się, oceniając mnicha w ten sposób.

Od razu po przybyciu do sanktuarium Cyprianowi zachciało się latać. Całymi dniami obserwował ptaki, a któregoś dnia zmontował idealne skrzydła. W nocy ukazał mu się anioł, który rozkazał mu wzbić się w niebo i przemierzać chmury na swej maszynie. Niestety pod postacią niebiańskiego posłańca mnicha odwiedził sam Książę ciemności. Cyprian – jak kazał rzekomy Anioł – wzleciał z wieży klasztornej i dotarł aż do Trzech Koron. Następnego wieczoru jednak brat zobaczył prawdziwego cheruba. Surowy goniec nakazał mnichowi zniszczyć skrzydła. Zakonnik jednak był słaby, nie wysłuchał Bożego nakazu i jeszcze raz wzbił się w niebo. Dotarł aż do Morskiego Oka, gdzie poraził go piorun, a po górskich dolinach słychać było groteskowy diabli chichot.

Miejsca z tego opowiadania można odwiedzić. Trzy Korony to jedno z najatrakcyjniejszych turystycznie miejsc, a zarazem najwyższy szczyt Pienin Środkowych, inaczej zwanych Właściwymi. Pomimo swojej sugestywnej nazwy partię szczytową stanowi pięć turni zbudowanych z wapienia rogowcowego. Turnie te mają ok. 100 m i kształtem przypominają koronę. Najwyższym z nich jest Okrąglica (982 m n.p.m.), na której znajduje się galeria widokowa. Można z niej podziwiać przełom Dunajca, Pieniński Park Narodowy oraz Tatry, Beskid Sądecki i Żywiecki, Gorce i Magurę Spiską. Przy dobrej pogodzie widać oddaloną o ponad 60 km Babią Górę. Na Trzy Korony można dostać się kilkoma szlakami z Czorsztyna, Szczawnicy, Krościenka oraz Sromowiec Wyżnych i Niżnych. Trzy korony znajdują się na terenie Pienińskiego Parku Narodowego.

Morskie Oko, nad którym piorun poraził brata Cypriana, znajduje się w Tatrach w Dolinie Rybiego Potoku. Jest najczęściej odwiedzanym stawem i miejscem w całych Tatrach. W sierpniu odwiedza je nawet do 15 tysięcy turystów dziennie. Stąd też wiodą liczne szlaki turystyczne w Wysokie Tatry. Nad jeziorem wznosi się najwyższy szczyt Polski – Rysy (2499 m n.p.m.). Morskie Oko to największy zbiornik wód powierzchniowych w Tatrach. Można się do niego dostać przez Palenicę Białczańską położoną w dolinie Białki na wysokości ok. 980-990 m n.p.m. Stanowi ona punkt końcowy dla ruchu zmotoryzowanego w kierunku Morskiego Oka. Od wielu lat znajduje się tam duży parking. Z Palenicy Białczańskiej można dotrzeć do Morskiego Oka przez Dolinę Rybiego Potoku obok Wodogrzmotów Mickiewicza. Akwen znajduje się na terenie utworzonego w 1954 r. Tatrzańskiego Parku Narodowego, największego z 6 parków na terenie Małopolski. Park obejmuje jedyne w Polsce obszary typu alpejskiego pod względem klimatu i rzeźby z granitowymi szczytami, licznymi polodowcowymi jeziorami zwanymi stawami. Obok stawu do największych skarbów przyrody parku należą m.in.: Dolina Pięciu Stawów, wspomniane Wodogrzmoty Mickiewicza, Siklawa, Rysy i Orla Perć. Na terenie parku wyróżnia się ponad 1000 gatunków roślin, wśród nich endemity jak: skalnica i ostróżka tatrzańska, goździk lśniący, przymiotno węgierskie. W 1993 r. park został uznany za rezerwat Biosfery UNESCO. Istnieje legenda, według której jezioro miało podziemne połączenie z Bałtykiem.

[1] W oparciu o „Legendy Pienin” autorstwa dr Urszuli Janickiej-Krzywdy.

Komentarze
Musisz być zalogowany. Jeśli nie masz jeszcze konta zarejestruj się!
Zdjęcia