pokaż na mapie pomniejsz mapę pełny ekran > <
rozszerz mapę >

Żydzi w Kalwarii Zebrzydowskiej

Początkowo w mieście istniał zakaz osadnictwa żydowskiego, spowodowany szczególnym znaczeniem miasta w kulcie maryjnym. Lokalni Żydzi zmuszeni byli mieszkać w sąsiedniej Lanckoronie i okolicznych miejscowościach. Prawo do osiedlania się w Kalwarii otrzymali Żydzi dopiero w 1848 r.

czytaj więcej

Początkowo w mieście istniał zakaz osadnictwa żydowskiego, spowodowany szczególnym znaczeniem miasta w kulcie maryjnym. Lokalni Żydzi zmuszeni byli mieszkać w sąsiedniej Lanckoronie i okolicznych miejscowościach. Prawo do osiedlania się w Kalwarii otrzymali Żydzi dopiero w 1848 r.

Pod koniec XIX w. Żydzi byli już największą mniejszością w mieście. Osiedlali się głównie w okolicach rynku, z uwagi na fakt, iż w pobliżu klasztoru mogli mieszkać jedynie chrześcijanie. Warto zwrócić uwagę, że to właśnie do Żydów należały pierwsze murowane domy w Kalwarii. Trudnili się głównie rzemiosłem i handlem.

Żydzi odegrali ważną rolę w wykształceniu się rozpoznawalnego rzemiosła uprawianego w Kalwarii Zebrzydowskiej – stolarstwa. To Żydzi przeważnie finansowali stolarzy, bądź też sami posiadali własne warsztaty meblarskie. Organizowali także coroczne wystawy mebli cieszące się wielką popularnością.

Przełom wieków przyniósł falę nastrojów antysemickich. Do rozruchów doszło 26 maja 1898 r., w setną rocznicę urodzin Adama Mickiewicza, kiedy to wzburzenie wywołane zostało faktem, że część żydowskich mieszkańców nie oświetliła swojego domu z okazji obchodów rocznicy.

Żydzi w Kalwarii nie posiadali swojej gminy wyznaniowej aż do 1919 r. W uzyskaniu odpowiedniego statusu prawnego przeszkadzał brak cmentarza spowodowany sprzeciwem lokalnej ludności katolickiej. W wyniku tego Żydzi zmuszeni byli przyłączyć się do kahału w Zatorze. Ważnym faktem jest, że większość ludności żydowskiej zamieszkującej Kalwarię należała do ruchu chasydzkiego.

W 1935 roku, Żydzi stanowili już około 25% ogółu mieszkańców. Spory jednak nie ustały. Szczególne napięcie wywoływała sprawa jednego z obrazów znajdujących się w bocznej nawie klasztoru, przedstawiał on mord dokonany przez Żydów w Żytomierzu w 1753 roku. Kontrowersje związane z obecnością obrazu w świątyni trwały aż do lat 60. XX w., gdy obraz usunięto na polecenia kardynała Karola Wojtyły.

Po wybuchu wojny większość Żydów uciekła przed zbliżającym się frontem na wschód, jednak większość powróciła już po kilku dniach. Żydów wysiedlono z najlepszych mieszkań, synagogę przerobiono na koszary a jej wyposażenie spalono. Zakazano handlu, wprowadzono kartki na żywność. Ostateczna likwidacja społeczności żydowskiej nastąpiła w 1942 r. Żydów wywieziono do obozu przejściowego w Skawinie gdzie dokonano wstępnej selekcji – dzieci, chorych oraz starców rozstrzelano na miejscu, reszta trafiła do obozu w Bełżcu.

Komentarze
Musisz być zalogowany. Jeśli nie masz jeszcze konta zarejestruj się!
Zdjęcia